CDS (Credit Default Swap) Nedir?

CDS (Credit Default Swap) Nedir?

Kim Belirler? Türkiye’nin CDS’i Neden Önemlidir?

Son yıllarda ekonomi haberlerinde sıkça duyduğumuz bir kavram var: CDS primi.

“Türkiye’nin CDS’i düştü”, “CDS 800 baz puanı aştı” gibi başlıklar görüyoruz. Peki CDS tam olarak nedir? Kim belirler? Ve neden Türkiye için bu kadar kritik?

CDS Nedir?

CDS (Credit Default Swap), bir borcun ödenmeme riskine karşı yapılan sigortadır.

Bir ülke dolar veya euro cinsinden borçlandığında, yatırımcı o borcun geri ödenmeme riskini taşır. CDS ise bu riski sigortalar.

• Türkiye dolar cinsinden tahvil çıkardı.
• Yatırımcı bu tahvili aldı.
• “Ya ödemezse?” riskine karşı CDS satın aldı.
• Eğer temerrüt olursa, CDS’i satan taraf zararı karşılar.

CDS primi ne kadar yüksekse, piyasa o ülkeyi o kadar riskli görüyor demektir.

CDS’i Kim Belirler?

CDS’i bir devlet kurumu ya da merkez bankası belirlemez.

CDS fiyatları uluslararası piyasalarda; büyük yatırım bankaları, hedge fonlar ve kurumsal yatırımcılar tarafından arz-talep dengesine göre oluşur.

Yani CDS bir kredi notu değil, bir piyasa fiyatıdır.

• Kredi notunu Moody’s, S&P ve Fitch belirler.
• CDS’i piyasa belirler.

Çoğu zaman CDS, kredi notu değişmeden önce hareket eder.

CDS Neyi Fiyatlar?

CDS siyasi tartışmaları değil, esas olarak şunu fiyatlar:

“Bu ülke döviz cinsinden borcunu ödeyebilir mi?”

CDS’i etkileyen ana faktörler:

• Döviz rezervleri
• Cari açık / cari fazla
• Kamu borç oranı
• Dış finansman ihtiyacı
• Para politikası güvenilirliği
• Jeopolitik risk

Savaş Halindeki Rusya’nın CDS’i Neden Türkiye’den Daha İyiydi?

Bu soru kamuoyunda sıkça soruldu.

CDS savaşın kendisini değil, ödeme kapasitesini fiyatladı.

Rusya’nın savaş öncesi makro dengesi:

• Düşük kamu borcu
• Cari fazla
• Güçlü enerji ihracatı
• Yüksek rezerv

Türkiye’de aynı dönemde:

• Yüksek cari açık
• Yüksek dış finansman ihtiyacı
• Rezerv tartışmaları
• Para politikasına yönelik güven sorunu

Piyasa şu soruya odaklandı:

“Hangisi dolar borcunu daha rahat ödeyebilir?”

Bu nedenle savaşta olan ülke bile bazı dönemlerde daha düşük riskli algılanabildi.

CDS Manipüle Edilebilir mi?

Teorik olarak kısa vadede fiyat oynatılabilir. Ancak kalıcı manipülasyon zordur.

1. Karşı taraf riski vardır: CDS alan kadar satan da vardır. Fiyat keyfi belirlenemez.
2. Tahvil piyasasıyla bağlantılıdır: CDS yükselirse eurobond faizleri artar. Arbitraj mekanizması fiyatı dengeye çeker.
3. Büyük bankalar fiyat yapıcıdır: Piyasada sınırlı sayıda küresel banka kotasyon verir.
4. Makro veriler belirleyicidir: Rezerv artışı ve cari denge iyileşmesi gibi gelişmeler CDS’i aşağı çeker.

Sonuç olarak CDS hem algıyı yansıtır hem de gerçek makro zemine dayanır. Uzun vadede temeli olmayan manipülasyon kalıcı olmaz.

Türkiye’nin Güncel CDS’i ve Gelişmekte Olan Ülkelerle Karşılaştırma (2026)

2026 itibarıyla Türkiye’nin 5 yıllık CDS primi yaklaşık 200–210 baz puan bandında seyretmektedir.

Türkiye İçin CDS Neden Çok Önemli?

Türkiye dış finansmana ihtiyaç duyan bir ekonomi olduğu için CDS doğrudan maliyetleri etkiler.

• Devletin borçlanma maliyetini belirler.
• Bankaların sendikasyon faizini etkiler.
• Şirketlerin eurobond faizlerini yükseltir veya düşürür.
• Yabancı yatırımcı algısını doğrudan etkiler.

Sonuç

CDS ne tamamen masum bir teknik göstergedir ne de tamamen küresel bir manipülasyon aracıdır.

CDS, bir ülkenin döviz bilançosunun piyasa tarafından fiyatlanmış halidir.

Türkiye gibi dış finansmana bağımlı ekonomiler için CDS, güvenin, öngörülebilirliğin ve makro disiplinin aynasıdır.

Uzun vadede CDS’i düşüren şey rezerv birikimi, cari dengenin iyileşmesi, şeffaf para politikası ve güçlü kurumsal yapıdır.

CDS’i konuşmak aslında risk primini konuşmaktır. Risk primini düşürmek ise ekonomik güven inşa etmektir.